{"id":8954,"date":"2021-08-13T09:33:35","date_gmt":"2021-08-13T06:33:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.atlihukuk.com\/?p=8954"},"modified":"2021-08-13T10:02:57","modified_gmt":"2021-08-13T07:02:57","slug":"isyerinde-covid-19-salginina-karsi-isverenin-sorumluluklari-ve-riskleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.atlihukuk.com\/index.php\/2021\/08\/13\/isyerinde-covid-19-salginina-karsi-isverenin-sorumluluklari-ve-riskleri\/","title":{"rendered":"\u0130\u015fyerinde Covid-19 Salg\u0131n\u0131na Kar\u015f\u0131 \u0130\u015fverenin Sorumluluklar\u0131 Ve Riskleri"},"content":{"rendered":"

\u0130\u015eYER\u0130NDE CORONAV\u0130R\u00dcSE KAR\u015eI \u0130\u015eVEREN\u0130N R\u0130Z\u0130KOLARI<\/strong><\/p>\n

\n

\u00c7in\u2019in Vuhan b\u00f6lgesinde g\u00f6r\u00fcld\u00fckten sonra D\u00fcnya\u2019ya h\u0131zla yay\u0131lan Yeni Coronavir\u00fcs (Covid-19) T\u00fcrkiye\u2019de de etkisini giderek art\u0131rmakta; her ge\u00e7en g\u00fcn vaka say\u0131s\u0131 ve \u00f6l\u00fcmler artarken hen\u00fcz a\u015f\u0131s\u0131 bulunamayan bu salg\u0131na kar\u015f\u0131 s\u0131k\u0131 tedbirler al\u0131nmak zorunda oldu\u011fu toplumun ve idarecilerin bilgisi dahilindedir. Bir de ayn\u0131 zamanda i\u015f hayat\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak bu zorlu s\u00fcre\u00e7te ticari faaliyetlerine devam etmek durumunda olan i\u015fletmelerin tabi oldu\u011fu i\u015f akdinin her iki kolu i\u00e7in de (i\u015f\u00e7i ve i\u015fveren) sorumluluk bilinciyle hareket etmenin \u00f6nemi bir hayli artmaktad\u0131r. \u0130\u015fbu bilgilendirme yaz\u0131m\u0131zda i\u015fverenlerin i\u015f yerlerinde olas\u0131 coronavir\u00fcs vakalar\u0131na kar\u015f\u0131 sorumluluklar\u0131 ve sorumluluklar\u0131n yerine getirilmemesi halinde onlar\u0131 beklemesi ihtimal dahilinde olan hukuki, cezai ve idari yapt\u0131r\u0131m s\u00fcre\u00e7leri anlat\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n

\n

CORONAV\u0130R\u00dcS \u00c7ER\u00c7EVES\u0130NDE \u0130\u015eVEREN\u0130N HUKUK\u0130 SORUMLULU\u011eU<\/strong><\/p>\n

Coronavir\u00fcs\u2019\u00fcn i\u015f kazas\u0131 olarak nitelendirilmesi ile ilgili \u015fu a\u015famada emsal bir karar olmamakla birlikte; yay\u0131lma h\u0131z\u0131, tan\u0131lar\u0131, riskleri birebir \u00f6rt\u00fc\u015fmese de hukuki mahiyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan benzer oldu\u011funu varsayabilece\u011fimiz domuz gribi ile ilgili olarak Yarg\u0131tay\u2019\u0131n \u201cy\u00fck g\u00f6t\u00fcrmek i\u00e7in gitti\u011fi \u00fclkeden d\u00f6nerken domuz gribine yakalanan T\u0131r \u015fof\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc i\u015f kazas\u0131 olarak tan\u0131mlamas\u0131ndan hareketle, Covid-19\u2019un i\u015f kazas\u0131 olarak nitelendirilmesi ihtimalinin oldu\u011funu ve bu sebeple i\u015fverenlerin zarar\u0131n do\u011fmamas\u0131 ve\/eya artmamas\u0131 i\u00e7in bir tak\u0131m kurallara dikkat etmesi gerekti\u011fini belirtmek isteriz. Hen\u00fcz \u00fclkemizde bu konuda verilen yarg\u0131 karar\u0131 olmasa da yarg\u0131 mercilerince konunun i\u015f kazas\u0131 olarak nitelendirilmesi halinde; yani hukuki ihtilaflar g\u00fcndeme gelecek ve i\u015f kazas\u0131 ise i\u015fverenin tazmin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc (hukuki sorumlulu\u011funu) yani aleyhe a\u00e7\u0131lan maddi ve manevi tazminat ya da r\u00fccuan tazminat davalar\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirecektir.<\/p>\n

\u0130\u015f Kazas\u0131<\/strong><\/p>\n

5510 Say\u0131l\u0131 Sosyal Sigortalar Kanunu ve Genel Sa\u011fl\u0131k Sigortas\u0131 Kanunu\u2019nun 13. Maddesinde i\u015f kazas\u0131 tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

MADDE 13- \u0130\u015f kazas\u0131; <\/em><\/p>\n

    \n
  1. a) Sigortal\u0131n\u0131n i\u015fyerinde bulundu\u011fu s\u0131rada, <\/em><\/li>\n
  2. b) (De\u011fi\u015fik: 17\/4\/2008-5754\/8 md.) \u0130\u015fveren taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclmekte olan i\u015f nedeniyle sigortal\u0131 kendi ad\u0131na ve hesab\u0131na ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsa y\u00fcr\u00fctmekte oldu\u011fu i\u015f nedeniyle, <\/em><\/li>\n
  3. c) Bir i\u015fverene ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fan sigortal\u0131n\u0131n, g\u00f6revli olarak i\u015fyeri d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir yere g\u00f6nderilmesi nedeniyle as\u0131l i\u015fini yapmaks\u0131z\u0131n ge\u00e7en zamanlarda, <\/em><\/li>\n
  4. d) (De\u011fi\u015fik: 17\/4\/2008-5754\/8 md.) Bu Kanunun 4 \u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendi kapsam\u0131ndaki emziren kad\u0131n sigortal\u0131n\u0131n, i\u015f mevzuat\u0131 gere\u011fince \u00e7ocu\u011funa s\u00fct vermek i\u00e7in ayr\u0131lan zamanlarda, <\/em><\/li>\n
  5. e) Sigortal\u0131lar\u0131n, i\u015fverence sa\u011flanan bir ta\u015f\u0131tla i\u015fin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yere gidi\u015f geli\u015fi s\u0131ras\u0131nda, meydana gelen ve sigortal\u0131y\u0131 hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli h\u00e2le getiren olayd\u0131r.<\/strong><\/em><\/li>\n<\/ol>\n

    \u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n

    Bir olay\u0131n i\u015f kazas\u0131 say\u0131labilmesi i\u00e7in; kaza ge\u00e7iren i\u015f\u00e7inin sigortal\u0131 olmas\u0131, 5510 say\u0131l\u0131 Kanun 13. madde kapsam\u0131nda bir kazan\u0131n var olmas\u0131, i\u015f\u00e7inin maddi veya manevi zarara u\u011framas\u0131, kaza ile zarar aras\u0131nda illiyet ba\u011f\u0131 bulunmu\u015f olmas\u0131 gerekmektedir. Bu noktada salg\u0131n hastal\u0131k halini m\u00fccbir sebep olarak de\u011ferlendirip illiyet ba\u011f\u0131n\u0131n kesildi\u011fini s\u00f6ylemek de sorumluluktan kurtulmaya yeterli olmayabilir zira domuz gribi de pandemik bir hastal\u0131k ilan edilmi\u015fti t\u0131pk\u0131 Covid-19 gibi. Burada bahsedilen nedensellik ba\u011f\u0131 olup, yasan\u0131n arad\u0131\u011f\u0131 hal ve durumlardan herhangi birinde ger\u00e7ekle\u015fme olgusu ile zarar\u0131n \u00f6rt\u00fc\u015fmesi halidir. Nitekim bahse konu karar i\u00e7eri\u011fi de bu y\u00f6ndedir: \u201cAn\u0131lan yasal d\u00fczenleme, sosyal g\u00fcvenlik hukuku ilkeleri i\u00e7inde de\u011ferlendirilmeli; maddede yer alan herhangi bir hale uygunluk varsa zararland\u0131r\u0131c\u0131 sigorta olay\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7i olup olmamas\u0131 ya da ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndaki di\u011fer etkenlerin de\u011ferlendirilmesinde dar bir yoruma gidilmemelidir\u201d.<\/em> (HGK 2009\/21-400 Esas,432 Karar ) [1]<\/a><\/p>\n

    O halde coronavir\u00fcs\u00fcn i\u015fyerinde ya da i\u015fle ilgili olarak ger\u00e7ekle\u015fecek seyahat gibi i\u015fyeri d\u0131\u015f\u0131nda ge\u00e7en ancak \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresinden say\u0131labilecek hallerde ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde i\u015f kazas\u0131\u00a0olarak tan\u0131mlanabilece\u011fini belirtmek isteriz. Ancak i\u015f yeri d\u0131\u015f\u0131nda ve i\u015fle ilgisi olmayan bir durumda \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n enfekte olmas\u0131 halinde i\u015f kazas\u0131ndan s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Kanaatimizce, vir\u00fcse yakalanan ilk \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n olay\u0131n\u0131n i\u015f kazas\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131 olsa da enfekte olan \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n i\u015f yerinde di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fanlara hastal\u0131k bula\u015ft\u0131rm\u0131\u015f olmas\u0131 halinde ikinci ve di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fanlar bak\u0131m\u0131ndan durumun i\u015f kazas\u0131 olarak nitelendirilme ihtimali artacakt\u0131r. <\/strong><\/p>\n

    Gelelim ikinci basama\u011fa. Bir olay\u0131n i\u015f kazas\u0131 olarak nitelendirilmesi, i\u015fverenin her durumda bu kazadan sorumlu tutulmas\u0131n\u0131 gerektirmez.<\/p>\n

    1.2.\u0130\u015fverenin Sorumlulu\u011funun Tespiti<\/strong><\/p>\n

    \u0130\u015f kazas\u0131 nedeniyle i\u015fverenin sorumlu olmas\u0131 i\u00e7in, i\u015fverenin i\u015f g\u00fcvenli\u011fi \u00f6nlemlerini alma ve \u00f6zen g\u00f6sterme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015f\u0131 veya ihmal g\u00f6stermesi sonucu kaza meydana gelmi\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/strong> Di\u011fer bir deyi\u015fle, i\u015fverenin i\u015f kazas\u0131ndan sorumlu tutulmas\u0131 i\u00e7in kusurunun kan\u0131tlanm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir. \u00d6zel bir d\u00fczenleme s\u00f6z konusu olmad\u0131k\u00e7a as\u0131l olan kusur sorumlulu\u011fudur. \u0130\u015fverenin kusurlu eylemi ile zarar aras\u0131nda uygun bir illiyet ba\u011f\u0131 yoksa i\u015fverenin sorumlulu\u011fundan s\u00f6z edilemez.[2]<\/strong><\/a> <\/em>\u0130\u015fverenlerin \u00e7al\u0131\u015fanla ilgili sa\u011fl\u0131k ve g\u00fcvenlik tedbirleri almas\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kapsam\u0131 6331 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4,5 ve 10.maddelerde belirtilmi\u015ftir. Bu anlamda i\u015fverenin coronavir\u00fcs i\u015f kazas\u0131na y\u00f6nelik bir tazminat davas\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 halinde i\u015fverenin i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi \u00f6nlemlerini al\u0131p almad\u0131\u011f\u0131 bir \u00f6nleme plan\u0131 ve risk analizi yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 uyu\u015fmazl\u0131k tespitinde de\u011ferlendirilecektir.<\/p>\n

    Sorumlulu\u011fun kapsam\u0131n\u0131n belirlendi\u011fi ve i\u015fverenin \u00f6nlem almas\u0131 gereken durumlar\u0131 d\u00fczenleyen yasa h\u00fck\u00fcmlerine dikkat edilmesi gerekti\u011finden; ilgili h\u00fck\u00fcmler a\u015fa\u011f\u0131da dikkatinize sunulmaktad\u0131r.<\/p>\n

    6331 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve G\u00fcvenli\u011fi Kanununun (\u0130SGK) “\u0130\u015fverenin Genel Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 4. maddesine g\u00f6re;<\/strong><\/p>\n

    \u201c(1) \u0130\u015fveren, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n i\u015fle ilgili sa\u011fl\u0131k ve g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fc olup, bu \u00e7er\u00e7evede; a) Mesleki risklerin \u00f6nlenmesi e\u011fitim ve bilgi verilmesi dahil her t\u00fcrl\u00fc tedbirin al\u0131nmas\u0131, organizasyonun yap\u0131lmas\u0131, gerekli ara\u00e7 ve gere\u00e7lerin sa\u011flanmas\u0131, sa\u011fl\u0131k ve g\u00fcvenlik tedbirlerinin de\u011fi\u015fen \u015fartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyile\u015ftirilmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar yapar<\/strong><\/p>\n

      \n
    1. b) \u0130\u015f yerinde al\u0131nan i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi tedbirlerine uyulup uyulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 izler, denetler ve uygunsuzluklar\u0131n giderilmesini sa\u011flar.<\/strong><\/li>\n
    2. c) Risk de\u011ferlendirmesi yapar ve yapt\u0131r\u0131r<\/strong>.<\/li>\n<\/ol>\n

      \u00e7) \u00c7al\u0131\u015fana g\u00f6rev verirken, \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n sa\u011fl\u0131k ve g\u00fcvenlik y\u00f6n\u00fcnden i\u015fe uygunlu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131r.<\/strong><\/p>\n

        \n
      1. d) Yeterli bilgi ve talimat verilenler d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n hayati ve \u00f6zel tehlike bulunan yerlere girmemesi i\u00e7in gerekli tedbirleri al\u0131r.<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

        (2) \u0130\u015fyeri d\u0131\u015f\u0131ndaki uzman ki\u015fi ve kurulu\u015flardan hizmet al\u0131nmas\u0131, i\u015fverenin sorumluluklar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmaz.<\/p>\n

        (3) \u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi alan\u0131ndaki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri, i\u015fverenin sorumluluklar\u0131n\u0131 etkilemez.<\/p>\n

        (4) <\/strong>\u0130\u015fveren, i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi tedbirlerinin maliyetini \u00e7al\u0131\u015fanlara yans\u0131tamaz<\/p>\n

        \u00a0<\/strong><\/p>\n

        Ayn\u0131 kanunun ” Risklerden Korunma \u0130lkeleri” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 5.maddesine g\u00f6re<\/strong>;<\/p>\n

        \u201c(1) \u0130\u015fverenin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin yerine getirilmesinde a\u015fa\u011f\u0131daki ilkeler g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulur.<\/p>\n

          \n
        1. a) Risklerden ka\u00e7\u0131nmak.<\/li>\n
        2. b) Ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan riskleri analiz etmek.<\/li>\n
        3. c) Risklerde kayna\u011f\u0131nda m\u00fccadele etmek.<\/li>\n<\/ol>\n

          \u00e7) \u0130\u015fin ki\u015filere uygun hale getirilmesi i\u00e7in i\u015f yerlerinin tasar\u0131m\u0131 ile i\u015f ekipman\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekli ve \u00fcretim metodlar\u0131n\u0131n se\u00e7iminde \u00f6zen g\u00f6stermek, \u00f6zellikle tekd\u00fcze \u00e7al\u0131\u015fma ve \u00fcretim temposunun sa\u011fl\u0131k ve g\u00fcvenli\u011fe olumsuz etkilerini \u00f6nlemek, \u00f6nlenemiyor ise en aza indirmek.<\/p>\n

            \n
          1. d) Teknik geli\u015fmelere uyum sa\u011flamak<\/strong>.<\/li>\n
          2. e) Tehlikeli olan\u0131 tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanla de\u011fi\u015ftirmek<\/strong>.<\/li>\n
          3. f) Teknoloji, i\u015f organizasyonu, \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131, sosyal ili\u015fkiler ve \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131 ile ilgili fakt\u00f6rlerin etkilerini kapsayan tutarl\u0131 ve genel bir \u00f6nleme politikas\u0131 geli\u015ftirmek.<\/li>\n
          4. g) Toplu korunma tedbirlerine, ki\u015fisel korunma tedbirlerine g\u00f6re \u00f6ncelik vermek.<\/li>\n<\/ol>\n

            \u011f) \u00c7al\u0131\u015fanlara uygun talimatlar vermek.\u201d<\/p>\n

            \u00a0<\/strong><\/p>\n

            Yine 6331 say\u0131l\u0131 Kanunun “Risk De\u011ferlendirmesi; Kontrol, \u00d6l\u00e7\u00fcm ve Ara\u015ft\u0131rma” karar ba\u015fl\u0131kl\u0131 10. maddesinde<\/strong>;<\/p>\n

            1) \u0130\u015fveren, i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi y\u00f6n\u00fcnden risk de\u011ferlendirmesi yapmak veya yapt\u0131rmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Risk de\u011ferlendirmesi yap\u0131l\u0131rken a\u015fa\u011f\u0131daki hususlar dikkate al\u0131n\u0131r.<\/p>\n

              \n
            1. a) Belirli risklerden etkilenecek \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n durumu,<\/li>\n
            2. b) Kullan\u0131lacak i\u015f ekipman\u0131 ile kimyasal madde ve m\u00fcstahzarlar\u0131n se\u00e7imi,<\/li>\n
            3. c) \u0130\u015f yerinin tertip ve d\u00fczeni,<\/li>\n<\/ol>\n

              \u00e7) Gen\u00e7, ya\u015fl\u0131, engelli, gebe veya emziren \u00e7al\u0131\u015fanlar gibi \u00f6zel politika gerektiren gruplar ile kad\u0131n \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n durumu,<\/p>\n

              2) \u0130\u015fveren, yap\u0131lacak risk de\u011ferlendirmesi sonucu al\u0131nacak i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi tedbirleri ile kullan\u0131lmas\u0131 gereken koruyucu donan\u0131m veya ekipman\u0131 belirler.<\/p>\n

              (3) \u0130\u015f yerinde uygulanacak i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi tedbirleri, \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekilleri ve \u00fcretim y\u00f6ntemleri, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n sa\u011fl\u0131k ve g\u00fcvenlik y\u00f6n\u00fcnden korunma d\u00fczeyini y\u00fckseltecek ve i\u015f yerinin idari yap\u0131lanmas\u0131n\u0131n her kademesinde uygulanabilir nitelikte olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

              (4) \u0130\u015fveren, i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi y\u00f6n\u00fcnden \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131na ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n bu ortamda maruz kald\u0131\u011f\u0131 risklerin belirlenmesine y\u00f6nelik gerekli kontrol, \u00f6l\u00e7\u00fcm, inceleme ve ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.\u201d h\u00fckm\u00fcne yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n

              Mevzuat ve talimatnameler uyar\u0131nca i\u015fverenin ciddi tehlike yayan Coronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 d\u00f6neminde almas\u0131 gereken i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi \u00f6nlemlerini \u00f6zetlemek gerekirse:<\/p>\n